گشوده شده باشد و راستين‌ترين دانش‌ها و فصل الخطاب آن‌ها را در اختيار داشته باشد . « 1 » نشانه آشكار اعجاز در عظمت امام ( ع ) آن است كه ايشان اين‌چنين به دانش بها مىدهند ، و در حالى از نتايج و دستاوردهاى آن‌كه صدها سال ديگر روى خواهد داد ، خبر مىدهد كه روزگار زندگانى ايشان دورترين فاصله را با روزگار دانش و آگاهى دارد . روزگارى كه چيزى جز بت‌پرستى و بدويت در آن ديده نمىشد . جايى امام ( ع ) زمين را چنين توصيف مىكند : « زمين را پديد آورد و نگاهش داشت بىآنكه خود را بدان مشغول دارد ، و بر جايش ايستاده گرداند بىآنكه آن را بر چيزى استوار دارد و بر پايش داشت بىپايه‌ها و بالا بردش بىاستوانه‌ها . » « 2 » امام اين سخنان را هنگامى بيان كرد كه مردم تصور مىكردند زمين بر شاخ گاو نرى استوار است و حقيقت را تنها پس از صدها سال بعد دريافتند . به تازگى كتاب جديدى خواندم كه فعاليت علمى نام داشت و مولف در آن به ستايش تجربه پرداخته و آن را تنها راه پيشرفت علوم و حركت انسان به سوى آزمودن و كار سازنده قلمداد كرده است . اين بدان جهت است كه اگر انديشه‌اى در ذهن دانشمندى جرقه زد و با آزمايش درستى آن را آزمود ، از خلال اين فرايند انديشه ديگرى حاصل خواهد شد كه مدنظر نبوده و با آزمايش دوم ، انديشه سومى پديد خواهد آمد و بدين ترتيب زايش انديشه تا

--> ( 1 ) - شرح الأزهار امام احمد مرتضى : 4 / 426 ، امالى شيخ صدوق : 737 ، بصائر الدرجات : 358 ، الغارات : 2 / 685 . ( 2 ) - نهج البلاغه : خ 186 .